استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و فناوری پردیس، تهران، ایران
چکیده
تبیین و تعیین محدوده مفهوم مقدس و نامقدس از بنیادیترین تحقیقات در حوزه ادیان محسوب میشود. اهمیت بررسی فرایندشناسی سیر تحول مفهوم مقدس و نامقدس در کاتولیسیسم تا بدان جا است که هرگونه تحقیقی پیرامون عرفی شدگی یا سکولاریزاسیون و مکاتبی چون اومانیسم بدون شناخت این فرایند سیر تحول این دو مفهوم، ناقص خواهد بود. مفهوم مقدس و نامقدس، تاریخی به وسعت تاریخ دین دارد. ارزیابی فرایند تحول در کتاب مقدس، دوره آباء و قرونوسطی و پسازآن مدلی از تحول معناشناختی و سیر تحول این دو مفهوم ارائه میکند که در آن چهار الگوی معناشناختی از مفهوم مقدس ونامقدس قابلاستخراج است که عبارتاند از: 1. الگوی کتاب مقدسی که قائل به پیوند دین و دنیا است و دنیا را مزرعه آخرت میداند. 2. الگوی آبایی که متأثر از فرهنگ گنوسی و یونانی است اغلب به طرد دنیا پرداخته و دنیا را نامقدس میشمارد. 3. الگوی قرونوسطایی که دیالکتیک موجود مقدس و نامقدس در کتاب مقدس را برهم میزند و به نفی دنیا و ترویج افراطی آخرتگرایی میپردازد. 4. الگوی مدرن که هر آنچه از درد و رنج بشر میکاهد را مقدس میداند. رویکرد مثبت عیسی به دنیا امری انکارناشدنی است و فقر در نگاه او مفهومی جز نفی عشق به ثروت ندارد.
