استادیار گروه مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
چکیده
فقه اباضیه، از جهتی قطعهای میان ظاهریه و حنابله و از جهت دیگر حنفیه است. این فقه با اینکه در عراق تأسیس شده است، ولی از روش احناف و معتزله پیروی نمیکند. روش فقهی اباضیها، نه ظاهرگرایی صرف است و نه رأیگرایی صرف، بلکه آن دسته از ظواهر را که با عقل سازگاری ندارد، تأویل میکنند. البته نباید از نظر دور داشت که فتاوای اباضیه، گاهی با مالکی، گاهی با حنفی و گاهی با امامیه تطبیق میکند. رویکرد و ساختار جدید از سوی اباضیهٔ معاصر در ضمن یک تقسیم سهگانه برای منابع استنباط تعقیب میشود. قرآن، سنت و رأی، مصادر تشریع در اباضیه هستند؛ همچنین اجماع، قیاس و استدلال از مصادیق رأی به شمار میآیند. مقصود از استدلال در اباضیه، استصحاب و استحسان و مصالح مرسله است. این مقاله با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با روش کتابخانهای، به بازسازی، تجدیدبنا و ساختار جدید مصادر تشریع و استنباط اباضیه در دوره معاصر میپردازد.
